Акультурa
Аҧсны аҵыхәтәантәи аҳ иҧҳа уаанӡа идырымыз лмемуарқәа
„Бабо Шарвашиӡе лмемуарқәа“, - абас рыхьӡуп Аҧсны аҵыхәтәантәи аҳ Михаил Шарвашиӡе иҧҳа еиҵбы лҩымҭақәа, урҭ англыз бызшәа аҟынтә раҧхьаӡа акәны ақырҭшәахь еиҭаган. Маиа Церцваӡе акьыҧхьтә машьынала иҩыз, Бабо лыҧшәма Алеқсандр Меиендорф иаанижьыз атекст лбеит уи лыуа, лаҳәшьа лмаҭа Бабо Дадиани луада-музеи аҿы, убасҟан ауп аҧымҭа еиҭалгарц анылыӡба.

Аҳра аҵыхтәантәи ашықәсқәа, аҧырхра, Урыстәылатәи аимпериа ала лаб Аҧснынтә илцара, ақырҭуа-аҧсуа еизыҟазаашьақәа, дзааӡаз аҧсуа ланаӡӡеи, Урыстәыла аимпериатә ҭаацәара рыхҭысқәа, абри зегьы Бабо Шарвашиӡе лмемуарқәа рҿы иаарҧшуп. Маиа Церцваӡе лҳәамаҭала, ари аҩымҭа аепохатә хҭысқәа рфон аҿы автор лыҧсҭазаара аазырҧшуа аҭоурыхтә хыҵхырҭоуп. 

„Уи баша атекст аиҭага ауп. Ахцәажәарақәагьы ацуп. Азгәаҭарақәа, агенеалогиатә таблицақәа, афотоматериалқәа. Абри зегьы рҭаацәара иҳарҭеит. Ари аганахьала аусумҭа аинтерес ду аҵоуп“, - илҳәеит аиҭагаҩ „Лаивпресс“ акорреспондент данлацәажәоз.

Михаил Шарвашиӡе иҧҳа раҧхьатәи лыҧшәма аҭауад Николоз Ҵулукиӡе иакәын. Уи данилҵ ашьҭахь, Бабо Петербургҟа анхара диасын, Урыстәыла аҳәынҭқарратә Дума адепутат, абарон Алеқсандр Меиендорф диццеит. Анҵамҭақәа рҿы иаарҧшуп аимператор иҩны ахҭысқәеи, жәабрантәи ареволиуциеи, жьҭааратәи аҳәынҭқарратә аарҳәреи, Урыстәыла - Иапониатә актәи адунеитә еибашьреи. Автор лхатә ҧсҭазаара иазкны иаҳзеиҭалҳәоит, аха зымҽхак дуу ахҭысқәа ирылымкаакуа, иаку аконтекст аҿы.
Маиа Церцваӡе лҳәамҭала, Бабо Шарвашиӡе аполитика - уаажәларратә ҧсҭазаарагьы далахәын. Амператрица лфреилина лакәын, аимператор иҩнаҿы имҩаҧысуаз ахҭысқәа зегьы дрылахәын.

Лаб Аҧсны дшалырцаз анылгәалалыршәо илҩуеит: „Саб Аҧсны далырцеит Алеқсандр аҩбатәи иашьа еиҵбы Михаил Николаи иҧа Кавказ аҿы аҳ ихаҭарнакс даныҟарҵа. Зегьы агәра ганы иҟан Аҧсны азы Урыстәыла ала ихиаалаз аполитика агәылара иҟаз ашьахуаа рзы саб имаз анырра ду ишахылҿиааз. Урыстәыла анапхгара ашьхаруаа рнапаҿы ианаарга ашьҭахь, Аҧсны аҳ Урыстәылазы дымцхәхеит“.

Бабо Шарвашиӡе лмемуарқәа рҿы еиҭалҳәоит лашьа, апоети адрамматурги Гьаргь Шарвашиӡе иҭаацәара дрыцны Европа еиуеиҧшым ақалақьқәа дшырҭаауаз. Иаҳзеиҭалҳәоит Польша даныҟаз аинрал Алеқсандр Бариатинскии уи иқырҭуа ҧҳәыс Елизабед Орбелиании рҿы сасра дшыҟаз.

Гәдоуҭатәи араион Лыхны ақыҭаҿ ииз Аҧсны аҵыхәтәантәи аҳ иҧҳа Лондон, аемиграциаҿ дшыҟаз дыҧсит. Лареи лыҧшәмеи уаҟа инхара иалагеит жьҭааратәи ареволиуциа ашьҭахь. Урҭ ахылҵ рымамызт.

Анҵамҭақәа лыҧшәма изаанлыжьит. Амемуарқәа ралагажәаҿ ишану ала, Алеқсандр Меиендорф агәыҕра ду иман знымзар зны ари анҵамҭа иҧҳәыс лыҧсадгьыл аҿгьы иаҧхьап ҳәа.

„Ари ашәҟәы ҧасатәи аҭоурых ахцәажәара аҽазкроуп, уи иуадаҩӡаз ҧасатәи ахҭысқәа аанарҧшуеит, ақырҭуа - аҧсуа еизыҟазаашьақәа ртемагьы уахь иналаҵаны“, - иануп ашәҟәы алагалажәаҿы.

Иара убас, араҟа ишазгәаҭоу ала, Михаил Шарвашиӡе аофициалтә, иара убас, иофициалым ашәҟәқәа ақырҭшәала иҩуан, Аҧсны аҳратә аусмҩаҧгарҭагьы ақырҭшәала аус ауан. Аҭаацәарагьы ақырҭшәала акәын ишцәажәоз.

Маиа Церцваӡе лҳәамҭала, зыӡбахәы ҳәоу амемуарқәа Аҧсны иҟам, урҭ Қарҭ, Бабо Дадиани луада-музеи аҿы ишьҭоуп.

Бабо Шарвашиӡе лҩымҭақәа ршәҟәы аӡыргара мҩаҧысит мышқәак раҧхьа, Ашәҟәыҩҩцәа рыҩнаҿы. Ауснагӡатә аҿы дыҟан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили.
Амемуарқәа кьыҧхьын аҭыжьымҭа „Артануџь“ аҿы.