კულტურა
აფხაზური სიმღერის ისტორია, რომელიც „იქს ფაქტორის“ სცენაზე შესრულდა [Video]
FaceBook Twitter
E-mail Print
„ვარადო“ ძველი აფხაზური ხალხური სიმღერაა, რომელსაც სხვადასხვა სახელწოდებითაც შეხვდებით, მათ შორის „დაჭრილის სიმღერა“ და „კლდის სიმღერა“. მას აფხაზურთან ერთად, არაერთი ქართული ფოლკლორული ანსამბლების შესრულებითაც მოისმენთ. ბოლოს „ვარადო“ „რუსთავი 2-ის“ გადაცემა „იქს ფაქტორში“, კონკურსის მონაწილე გიგი ადამაშვილმა ფოლკლორისტ გიორგი უშიკიშვილთან ერთად 20 ივნისს იმღერა. ქართულ ინტერნეტ სივრცეში ამ სიმღერის შესახებ მწირი ცნობები მოიპოვება, თუმცა ინფორმაცია მისი ტექსტის შინაარსზე, ქორთუა-ახობაძის 1957 წლით დათარიღებულ „აფხაზური სიმღერების კრებულშია“ დაცული. ეთნომუსიკოლოგის და ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრის არქივისა და ბიბლიოთეკის სამსახურის მთავარი კოორდიდანტორის, ნინო შველიძის თქმით, „ვარადო“ სამგლოვიარო სიმღერაა, რომელსაც საფუძვლად აფხაზური ლეგენდა უდევს და ორი ძმის ტრაგიკულ ხვედრზე მოგვითხრობს.

ლეგენდა იმით იწყება, რომ ძმები შარპი აცვა და ხურკი აცვა სანადიროდ მიდიან. შარპი აცვას გზად თექვსმეტრქიანი ირემი შემოეყრება. გაჰყვება ცხოველის კვალს და დაინახავს მას მაღალი კლდის ქიმზე მდგომს. ავა კლდეზე, თუმცა შემოაღამდება და დაბლა ჩამოსვლას ვეღარ მოახერხებს. შარპი აცვა ძმისთვის ხმის მისაწვდენად სიმღერას დაიწყებს. ხურკი აცვა მონახავს ამ კლდეს, თუმცა სიბნელის გამო დახმარება გაუჭირდება. მის გასამხნევებლად და იმიტომაც, რომ ძმას არ ჩასძინებოდა, ხრამში არ გადაჩეხილიყო, შარპი აცვა სახუმარო სიმღერების შესრულებას იწყებს.

„ეს ვერ გაიგო იმ ძმამ, რომელიც აქეთ გასაჭირში იყო და ბრაზობდა, რა სიმღერებს მიმღერისო. დილა რომ გათენდა, ჩამოიყვანა. როცა მდინარის მეორე ნაპირას გადადიოდნენ, ხურკი აცვამ შარპი აცვას უკნიდან იარაღი ესროლა და მოკლა. ამის შემდეგ წავიდა სახლში და დედამისს მოუყვა ყველაფერი. დედამ აუხსნა, ისეთ სიმღერებს იმიტომ გიმღეროდა, რომ არ დაგძინებოდა და გემხიარულაო. ძალიან იდარდა მერე ეს ხურკი აცვამ და მდინარეში იმ ადგილას ჩავარდა, სადაც თავისი ძმა მოკლა. ისიც გარდაიცვალა“, - ასე სრულდება ლეგენდა, - უთხრა „ლაივპრესს“ ნინო შველიძემ.

მისი თქმით, სიმღერის შინაარსი ტრაგიკულია, და ამიტომაც არის მუსიკის ხაზი ნაღვლიანი და მწუხარების გამომხატველი.

ხობის მუზეუმის დირექტორი ნანა ჯალაღონია ამბობს, რომ „ვარადოს“ გავრცელება ფართო საზოგადოებისთვის, მისი ჩაწერა, დამუშავება, ქართველი ლოტბარის, ძუკუ ლოლუას სახელს უკავშირდება. ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვალონის მცხოვრები, 1904-1917 წლებში აფხაზეთში მოღვაწეობდა. ეს ხალხური სიმღერა გუდაუთაში გლეხებისგან მოუსმენია, მოსწონებია და მეგობრის და აფხაზური სიმღერის მცოდნე აბას კოღონიასთვის უთხოვია, ერთობლივად საფუძვლიანად შეესწავლათ.

„მანამდე არ იმღერებოდა, სოფელში თუ მღეროდა ვინმე. ძუკუ ლოლუამ აღადგინა, გააკეთილშობილა, 80 კაციან ქართულ-აფხაზურ გუნდს ასწავლა და მოიტანა“, - გვითხრა მუზეუმის დირექტორმა.

ეს ფოლკლორული გუნდი მან 1904 წელს შექმნა და ხელი მიჰყო აფხაზური სიმღერების, ცეკვისა და საკრავების შეგროვებას. დაუახლოვდა იმდროინდელ აფხაზ მომღერლებს და აფხაზური სიმღერის მცოდნეებს, მათ შორის აბას კოღონიას, მალხაზ ეშბას, გუჯუჯი მარღანიას.

დღეს „ვარადოს“ აფხაზურის მსგავსად, ქართული ფოლკლორული ანსამბლების რეპერტუარშიც შეხვდებით. ლეგენდის საფუძველზე შექმნილ სამგლოვიარო სიმღერას ხშირად მოისმენთ ქართულ სხვადასხვა კონკურსსა თუ მუსიკალურ ღონისძიებაზე.

Print E-mail
Twitter
სხვა მასალები
სვანეთის „სიყვარულის კოშკზე“, ბევრი ლეგენდა არსებობს.
18:45 / 14.02.2020
სვანეთის „სიყვარულის კოშკზე“, ბევრი ლეგენდა არსებობს.
ლულუ ვართაგავა-ჭაჭუა ქართულ ჩოხებს თითქმის 60 წელია კერავს.
15:23 / 12.02.2020
ლულუ ვართაგავა-ჭაჭუა ქართულ ჩოხებს თითქმის 60 წელია კერავს.
ზუგდიდის შალვა დადიანის სახელობის თეატრი დირექტორ ზურაბ ეგუტიასთან
23:48 / 07.02.2020
ზუგდიდის შალვა დადიანის სახელობის თეატრი დირექტორ ზურაბ ეგუტიასთან
82 წლის ლულუ ვართაგავა-ჭაჭუა ეროვნული სამოსის თერძია.
16:52 / 05.02.2020
82 წლის ლულუ ვართაგავა-ჭაჭუა ეროვნული სამოსის თერძია.
ვიდეო
ენგურის ხიდი სოხუმის მიერ გამოცხადებული კარანტინის პირობებში [ვიდეო]
აფხაზეთის დე ფაქტო რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის
ქუჩისთვის შეცვლილი სახელი, რომელზეც ინფორმაცია მოსახლეობას არ ჰქონდა [ვიდეო]
არასამთავრობო ორგანიზაციების რეკომენდაციების შემდეგ ზუგდიდის
პორტის ერთ-ერთი მშენებელი კომპანია ანაკლიას ტოვებს [ვიდეო]
„ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ ქვეკონტრაქტორ
ენგურის ხიდი, სოხუმში მიმდინარე საპროტესტო აქციების პარალელურად [ვიდეო]
ოკუპირებული გალის მცხოვრებლებს სოხუმში მიმდინარე
ღორის ხორცის საშობაო ბაზრობა ზუგდიდში [ვიდეო]
ზუგდიდის ცენტრალურ სუპერმარკეტში საშობაოდ
ფოტო
მამზიშხას მთა [ფოტო]
მამზიშხას მთა აფხაზეთში, გაგრიდან 6 კილომეტრში მდებარეობს.
ხანმოკლე თოვა ზუგდიდში [ფოტო]
ზუგდიდში გათოვდა. თოვა ხანმოკლე იყო და მალევე დადნა.
ოკაცეს ჩანჩქერი ყინულის ლოლოებით [ფოტო]
ოკაცეს ჩანჩქერი წლის ნებისმიერ დროს ლამაზია.
„სამოქალაქო აქტივიზმი“
ზუგდიდში, ცოტნე დადიანის #3-ში, მრავალბინიანი საცხოვრებელი
სამეგრელო-ზემო სვანეთის ნაძვის ხეები [ფოტო]
სამეგრელო-ზემო სვანეთის ყველა მუნიციპალიტეტში
მზარეულის მაგიდა
                                     ლეჭკერე
ხულიშ ლეჭკერე - ეს არის ძველი მეგრული კერძი,
ესპანური სასმელი საახალწლოდ [ვიდეო]
ესპანური სანგრია, რომელიც სასიამოვნო გემოვნური თვისებებით
მეგრული ჯანჯუხა ტრადიციული რეცეპტით [ვიდეო]
მეგობრები, 80 წლის ეთერ ფაჟავა და თამარ შარია მეგრულ
გოგრის მაფინები გვანცასგან
ყველამ ვიცით, რომ გოგრა გემრიელთან ერთად სასარგებლო
გოგრის კრემ-სუპი გვანცასგან
გოგრის კრემ-სუპი მარტივად მოსამზადებელი, გემრიელი
მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენტის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.
ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს "საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდის" პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.