კულტურა
სასულიერო პირების მიერ დაზიანებული ტაძრები მესტიაში - ეპარქიის და სააგენტოს ბრალდებები [Photo]
FaceBook Twitter
E-mail Print
საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტო მიმართავს მთავარ პროკურატურას, რეაგირება მოახდინოს მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლებში კულტურის ძეგლების, ძველი ეკლესიების დაზიანების, თვითნებური მშენებლობების გამო. კერძოდ, საქმე ეხება დარღვევებს, რომელიც სააგენტოს ინსპექციის წარმომადგენლებმა ჩატარებული მონიტორინგის შედეგად გამოავლინეს.

მესტიის რაიონში ძეგლების მდგომარეობის დასადგენად ისინი მიმდინარე წლის 16-18 ნოემბერს იმყოფებოდნენ. მოინახულეს მულახის თემის - ჟაბეშის მაცხოვრის, ლატალის თემის - მაცხოვრის (მაცხვარიში), მთავარანგელოზის (თარინგზელი), იონა წინასწარმეტყველის (იენაში), ლაჰილის წმ. გიორგის, ლახუშდის მაცხოვრის და ეცერის თემის - ფხუტრერის ტაძრები. დაკვირვების შედეგები „ლაივპრესს“ კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტომ მიაწოდა.

მთავარი პროკურატურისთვის გაგზავნილ წერილში ვკითხულობთ, რომ თვითნებურად წარმოებული სამუშაოების შედეგად დარღვეულია ავთენტურობა და დაკარგულია ფასადების აღქმადობა სოფელ ჟაბეშში მდებარე მაცხოვრის „მაცხვარ“ ეკლესიაში. ამ ტაძარს ეროვნული მნიშვნელობის უძრავი ძეგლის სტატუსი 2006 წელს მიენიჭა, ისევე როგორც ყველა სხვა ტაძარს, რომელსაც მასალა ეხება. მონიტორინგის შედეგების მიხედვით, მას სამხრეთიდან მიდგმული აქვს მინაშენი, ხოლო დასავლეთიდან საფეხუროვანი „სტოა“. მინაშენები ნაგებია ხით, ბეტონით, შელესილია და გადახურულია თუნუქით.

სააგენტოს ინსპექციის წარმომადგენელთა განცხადებით, მათ ადგილობრივებმა უთხრეს, რომ ეს მინაშენები ადგილობრივი წარმოშობის უცხოეთში მოღვაწე პირს განუხორციელებია. მისი ვინაობა დაკონკრეტებული არ არის.

კიდევ ერთი ეკლესია, სადაც კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს მტკიცებით, უნებართვო მშენებლობა განხორციელდა, ლატალის თემის სოფელ მაცხვარიში მდებარე მაცხოვრის ეკლესიაა - „მაცხვარ". ის XI საუკუნის უნიკალურ ძეგლს წარმოადგენს. პროკურატურისადმი გაგზავნილი წერილის თანახმად, მიუხედავად არაერთი გაფრთხილებისა, სამუშაოების მწარმოებლებმა სამრეკლოს მშენებლობა მაინც დაასრულეს. ტაძრის ინტერიერში გამოცვლილია საკურთხევლის და დარბაზის იატაკი - დაგებულია რუხი ფერის ქვის ფილები. ამასთან, სამხრეთის, ჩრდილოეთის და დასავლეთის კედლის ძირები დაახლოებით 30 სმ სიმაღლეზეა შელესილი, დაზიანებულია მხატვრობა, გამოცვლილია კანკელი - გაკეთებულია თეთრი ფერის ქვის თაღოვანი ტიხარი. საკურთხევლის კანკელის პილასტრები შელესილ-შეთეთრებულია, რითიც დაზიანდა XII საუკუნის მხატვრობა. ტაძრის კედლების გარშემო ჩასხმულია ბეტონის ცოკოლი.

დაზიანებული ძეგლების ნუსხა ამავე სოფელში მდებარე მთავარანგელოზის „თარინგზელის“ ეკლესიით გრძელდება. მონიტორინგის მიხედვით, ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთით რამდენიმე მეტრში, გალავნის კედელში ჩადგმულია ორსართულიანი ფანჩატურიანი სამრეკლო, რომელიც არღვევს ტაძრის ფიზიკური დაცვის არეალს.

ლატალის თემის სოფელ იენაშში XI საუკუნის იოანე წინასწარმეტყველის „იან“ ეკლესიაში სააგენტოს ინსპექციის თანამშრომლებმა შესვლა ვერ მოახერხეს, რადგან დაკეტილი იყო. გარეგანი დათვალიერების შედეგად გამოვლინდა, რომ ტაძრის სამხრეთით, გალავანის კედელში ჩადგმულია ბეტონის ხიმინჯებზე მდგარი სამრეკლო. გალავნის გადაღმა კი, ძეგლის ვიზუალური დაცვის არეალში აშენებულია დიდი ზომის შენობა, სავარაუდოდ კელიებისთვის.

ამავე თემში კიდევ ერთი - წმინდა გიორგის შუა საუკუნეების ეკლესიის მიწატკეპნილ იატაკზე უნებართვო სამუშაოებს წარმოადგენს მოყვითალო ფერის ქვის ფილები, კედლის ძირში იგივე ფილებით შემოვლებული საფეხურები და დაფარული ამბიონი. ტაძარი გამაგრებასაც საჭიროებს.

მონიტორინგში საუბარია ლატალის სოფელ ლახუშდის „მაცხვარ“ ეკლესიაზეც, რომელიც სააგენტოს ინსპექციის წარმომადგენელთა მტკიცებით მთლიანად გადაკეთებულია და მას ავთენტურობა აქვს დაკარგული. კერძოდ, შელესილია და შეღებილია კედლების შიდა და გარე პირი, რის შედეგადაც წაიშალა ტაძრის კამარასა და კედლებზე მოცემული ჯვრების და ხელის გამოსახულებები. ინტერიერში დაიდგა კანკელი და ტრაპეზი. მიწატკეპნილ იატაკზე დააგეს მოყვითალო ქვის ფილაქანი. ჩამოიხსნა დასავლეთის და სამხრეთის ხის კარები და დასავლეთის კედელში მის მაგივრად ჩაიდგა რკინის კარი. ასევე, სამხრეთის კედელში შესასვლელი კარი მთლიანად გაუქმდა და ამოშენდა. ტაძარში დარღვეულია ეთნოგრაფიული რიტუალიც, რადგან ცნობილია, რომ აქ სრულდებოდა ლაფაანალის რიტუალი.
კიდევ ერთი თემი, სადაც ფხუტრერის მთავარანგელოზების „თარინგზელ" ეკლესია თვითნებურად და არაავთენტურად აღდგა, ეცერია. საქმე ეხება ჩრდილოეთის და დასავლეთის მინაშენს. სამხრეთის მინაშენში გაკეთებულია თაღოვანი გადახურვა. ყველგან დუღაბად ცემენტია გამოყენებული. სამივეგან დაგებულია მოყვითალო ქვის ფილაქანი, ასევე დასავლეთის კარში შესასვლელი საფეხუროვანი შემაღლება. ტაძრის სამხრეთ კედელში ჩადგმული უძველესი კარი ხელოვნების ცალკე ნიმუშს წარმოადგენს. ის რკინის გისოსშია ჩასმული და სწორედ ამ გისოსთან იყრის თავს ტაძარში შემავალი ელექტრო გაყვანილობის სადენები. ხანძრის შემთხვევაში, სააგენტოს ინსპეცქციის თანამშრომლების ცნობით, კარის გადარჩენა შეუძლებელი იქნება.

მონიტორინგის ავტორები აღნიშნავენ, რომ ადგილობრივი მოსახლეობის თქმით, ლატალის თემში ეკლესიებზე თვითნებური სამუშაოები მაცხვარიშის წინამძღვრის უშუალო ძალისხმევით განხორციელდა. რაც შეეხება ეცერის თემს, მათივე მტკიცებით, ფხუტრერის ეკლესიაში მიმდინარე სამუშაოები ადგილობრივი წინამძღვრის ხელმძღვანელობით წარმოებდა.

„ვინაიდან განხორციელებული მონიტორინგის შედეგად გამოვლინდა დაზიანებული კულტურის უძრავი ძეგლები და ადგილი აქვს საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 2592 მუხლით გათვალისწინებული დანაშაულის ნიშნებს, გთხოვთ, აღნიშნული ინფორმაცია განიხილოთ თქვენი კომპეტენციის ფარგლებში და მოახდინოთ შესაბამისი რეაგირება“, - ნათქვამია სააგენტოს მიერ პროკურატურისადმი მიმართვაში.

კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოს ბრალდებებს უარყოფს მესტიის და ზემო-სვანეთის მიტროპოლიტი ილარიონ ქიტიაშვილი და მას სიცრუეს უწოდებს. მან „ლაივპრესსთან“ საუბარში განაცხადა, რომ გარკვეული სამუშაოები ჩატარდა ტაძრების აღსადგენად, სარეკონსტრუქციოდ, მაგრამ ისე, რომ ავთენტურობა არ დარღვეულა. მიტროპოლიტის თქმით, სააგენტოს ინსპექციის თანამშრომლებს რომ კეთილი განზრახვა ქონოდათ, მას დაუკავშირდებოდნენ, შეხვდებოდნენ, პირადად გააცნობდა ეკლესიებში არსებულ ვითარებას და სამუშაოების წარმოების ოფიციალურ-იურიდიულ საფუძვლებს.
„მულახის თემს რაც შეეხება, ეკლესიას იქ შეხება არ ქონია. რაც შეეხება ლატალს - ლახუშდს, იქ აბსოლუტურად სიყალბე იყო. სიცრუე იყო ის, რომ თითქოს ფრესკები დავაზიანეთ. კულტურის და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს თანხმობით, საპატრიარქოს საბჭოს ნებართვით არის ყველაფერი გაკეთებული. არსებობს ყველა დოკუმენტაცია. ლახუშდს რაც შეეხება, ეს იყო ცარიელი კედლები და ქვით აშენებული ეკლესია, რომელიც კულტურულ მემკვიდრეობას არ წარმოადგენს. თუ ისე განვიხილავთ, რომ აქ იყო ძველი ფრესკები, არაფერი, პირიქით, ტაძრები კირით არის შელესილი, ძველით, მერე მოხატული და გაილესა კირით. იქ, რომ იცოდეთ, მოსახლეობა იყო ჩარეული“, - ამბობს მიტროპოლიტი.

მისივე თქმით, როგორც ჩანს, მსგავსი სიცრუის გავრცელება ვიღაცას „მიზნობრივად აწყობდა“, რადგან არის ტაძრები, რომელთა მდგომარეობაც მძიმეა, თუმცა ამაზე არავინ საუბრობს. ვინ არის ეს „ვიღაც“, ეპისკოპოსს არ დაუკონკრეტებია. გვითხრა, რომ არავისკენ ხელების გაშვერას არ აპირებს. მაგალითად მან გაიხსენა კულტურული მემკვიდრეობის სააგენტოსთვის სამი წლის წინ გაგზავნილი წერილი, სადაც წვირმის ფერისცვალების, იფარის წმინდა გიორგის ტაძრების მდგომარეობაზე რეაგირებას ითხოვენ, მაგრამ დღემდე უშედეგოდ.

„რატომ მაშინ არ აქცევდნენ ყურადღებას, როცა უშგულის ლამარიის ტაძარში შედიოდა წვიმა, კვირიკეში, როცა ზიანდებოდა? ახალა შედარებით უკეთესად არის. როცა ყველაფერი აღვადგინეთ, მოვაწესრიგეთ, თავის სახე მივეცით, ახლა გამოვიდნენ გულშემატკივრებივით? მე ჩემს სიტყვებზე პასუხს ვაგებ. მობრძანდნენ, ჩამობრძანდეს თუნდაც კომისია“, - გვითხრა მიტროპოლიტმა.

ჯერჯერობით უცნობია, კულტურული მემკვიდრეობის განცხადების საფუძველზე დაიწყო თუ არა გამოძიება. საქართველოს მთავარ პროკურატურაში „ლაივპრესს“ უთხრეს, რომ გვაცნობებენ, როგორც კი საქმესთან დაკავშირებით ინფორმაცია ექნებათ.
Print E-mail
Twitter
სხვა მასალები
დებმა თეა და ლიანა შენგელაიებმა, Covid-19-ის წინააღმდეგ მსოფლიო
კონცერტზე, საქართველოს სახელით მიიღეს მონაწილეობა.
20:54 / 25.05.2020
დებმა თეა და ლიანა შენგელაიებმა, Covid-19-ის წინააღმდეგ მსოფლიო კონცერტზე, საქართველოს სახელით მიიღეს მონაწილეობა.
დადიანის სასახლის ეზოს ნაწილის ერთი კერძო მესაკუთრიდან მეორეზე
გასხვისებამ
12:39 / 22.05.2020
დადიანის სასახლის ეზოს ნაწილის ერთი კერძო მესაკუთრიდან მეორეზე გასხვისებამ
კორონავირუსის გავრცელების საფრთხის გამო სახლში მყოფი
ადამიანებისთვის ირინა მიქავას
16:11 / 21.04.2020
კორონავირუსის გავრცელების საფრთხის გამო სახლში მყოფი ადამიანებისთვის ირინა მიქავას
ოკუპანტები მავთულხლართებს შენს ეზოს, სახლს, საფლავებს, რომ ავლებენ,
22:55 / 18.04.2020
ოკუპანტები მავთულხლართებს შენს ეზოს, სახლს, საფლავებს, რომ ავლებენ,
კორონავირუსი

საბჭოთა რეპრესიები
ვიდეო
აფხაზეთში მიმავალი ხიდი მგზავრების გარეშე [ვიდეო]
აფხაზეთ-სამეგრელოს დამაკავშირებელ ენგურის ხიდზე
საყიდლებზე და რესტორანში ახალი წესებით [ვიდეო/ფოტო]
მუშაობა განაახლეს პანდემიის გამო 3 თვის წინ დახურულმა
მუნიციპალურმა ტრანსპორტმა ახალი წესებით მუშაობა განაახლა [ვიდეო/ფოტო]
პანდემიის გამო 2 თვის წინ გაჩერებული საზოგადოებრივი
ზუგდიდში სილამაზის სალონების უმრავლესობამ მუშაობა განაახლა [ვიდეო/ფოტო]
საქართველოში დღეიდან, 18 მაისიდან განაახლეს მუშაობა
ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღი გაიხსნა [ვიდეო]
საგანგებო მდგომარეობის გამო, დაახლოებით 2 თვის წინ დაკეტილი
ფოტო
როგორ ხედავენ ბავშვები კორონავირუსს [ფოტოამბავი]
კოვიდ-19 მხოლოდ უფროსებს არ ეხებათ და მასზე ბავშვებმაც
ზუგდიდი კარანტინში [ფოტოამბავი]
კორონავირუსის გავრცელების შეჩერების მიზნით, სამეგრელო
ზუგდიდში რესტორნები გატანის სერვისზე გადავიდნენ [ფოტო]
კორონავირუსის გავრცელების რისკების პრევენციისთვის
მგზავრებისგან დაცლილი ენგურის ხიდი [ფოტო]
ოკუპირებული აფხაზეთის და დანარჩენი საქართველოს
მზარეულის მაგიდა
ხარკალია ლებია
ხარკალია, ძველი მეგრული კერძია, რომლის მთავარი ინგრედიენტი
მარწყვის პანაკოტა
უგემრიელესი დესერტი
ხაჭოს პასკა
ინგრედიენტები
                                     ლეჭკერე
ხულიშ ლეჭკერე - ეს არის ძველი მეგრული კერძი,
ესპანური სასმელი საახალწლოდ [ვიდეო]
ესპანური სანგრია, რომელიც სასიამოვნო გემოვნური თვისებებით
მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენტის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.
ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს "საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდის" პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.