კულტურა
აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის ქალიშვილის მანამდე უცნობი მემუარები
FaceBook Twitter
E-mail Print
„ბაბო შარვაშიძის მემუარები“, - ასე ჰქვია აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის, მიხეილ შარვაშიძის უმცროსი ქალიშვილის, ბაბო შარვაშიძის ჩანაწერებს, რომელიც ინგლისურიდან ქართულად პირველად ითარგმნა. საბეჭდ მანქანაზე აკრეფილ, მეუღლის, ალექსანდრე მეიენდორფისთვის დანატოვარ ტექსტს ქართული ლიტერატურის და ისტორიის მკვლევარი, ისტორიის დოქტორი მაია ცერცვაძე მისი შთამომავლის, დის შვილიშვილის, ბაბო დადიანის ოთახ-მუზეუმში გაეცნო. გადაწყვიტა ეთარგმნა და კომენტარებიც დაერთო. ეს მუზეუმი თბილისში, საპატრიარქოს ტელევიზიის შენობაშია განთავსებული და ის წიგნის წინასიტყვაობის ავტორმა, ნინო ხოფერიამ მოაწყო.

სამთავროს ბოლო დღეები, მისი გაუქმება, მამის გასახლება აფხაზეთიდან, რუსეთის იმპერიის მიერ, აფხაზურ-ქართული ურთიერთობები, აფხაზი დედობილი, ვისთანაც იზრდებოდა, რუსეთის საიმპერატორო კარის ამბები, რომელთანაც ბაბო შარვაშიძე დაახლოებული იყო, ესმხოლოდ ნაწილია მოგონებების, რომელსაც ბაბო შარვაშიძე მემუარებში აღწერს. მაია ცერცვაძის თქმით, ჩანაწერები ერთგვარი საისტორიო წყაროა, რომელიც ავტორის ცხოვრებას ეპოქალური მოვლენების ფონზე გვიჩვენებს. ამავდროულად, იგი დოკუმენტური პროზის ნიმუშიცაა და ლიტერატურათმცოდნეობისთვისაც მნიშვნელოვანია.

ფოტოზე: ბაბო შარვაშიძე

„ეს არ არის უბრალოდ ტექსტის თარგმანი. მას კომენტარებიც ახლავს თან. შენიშვნები, გენეალოგიური ტაბულები, ფოტომასალა, რომელიც ოჯახმა მოგვაწოდა. ამ მხრივაც საინტერესოა“, - უთხრა მთარგმნელმა „ლაივპრესს“.

მიხეილ შარვაშიძის ქალიშვილის პირველი ქმარი თავადი ნიკოლოზ წულუკიძე იყო. მასთან დაშორების შემდეგ ბაბო საცხოვრებლად პეტერბურგში გადადის და ბარონ ალექსანდრე მეიენდორფზე, რუსეთის სახელმწიფო დუმის დეპუტატზე ქორწინდება. ჩანაწერები გვიყვება საიმპერატორო კარის ამბებზე, თებერვლის რევოლუციაზე, ოქტომბრის გადატრიალებაზე, რუსეთ-იაპონიის და პირველ მსოფლიო ომებზე. ავტორი აგვიღწერს საკუთარ ცხოვრებასაც, მაგრამ ერთიან კონტექსტში და არა მასშტაბური მოვლენებისგან განცალკევებით.

მაია ცერცვაძის თქმით, ბაბო შერვაშიძე პოლიტიკურ-საზოგადოებრივი აქტიურობით გამოირჩეოდა. იყო იმპერატრიცას ფრეილინა და საიმპერატორო კარის საქველმოქმედო ღონისძიებების მონაწილე.

მამის აფხაზეთიდან გასახლებას მოგონებებში ასე აღწერს:

„მამაჩემი სამშობლოდან იმ დროს გაასახლეს, როცა კავკასიის მეფისნაცვლად დანიშნული იყო ალექსანდრე მეორის უმცროსი ძმა, დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე. ეჭვი არარავის ეპარებოდა იმაში, რომ სწორედ მამაჩემის გავლენამ მეზობელ მთიელ ტომებზე, განაპირობა აფხაზეთის მიმართ რუსეთის პოლიტიკის შემუშავება. როგორც კი მთიელი ტომები რუსეთის მმართველობას დაუმორჩილეს, აფხაზეთის მთავარი რუსეთისთვის ზედმეტი გახდა“.

ფოტოზე: მაია ცერცვაძე

ბაბო შარვაშიძეს მემუარებში ასევე მოთხრობილი აქვს მისი ძმის, პოეტის და დრამატურგის, გიორგი შარვაშიძის ოჯახთან ერთად ევროპის სხვადასხვა ქალაქში მოგზაურობა. გვიამბობს პოლონეთში საქართველოს ყოფილ მთავარმართებელთან, ალექსანდრე ბარიატინსკისთან და მის ქართველ მეუღლესთან, ელისაბედ ორბელიანთან სტუმრობის ეპიზოდებსაც.

გუდაუთის რაიონის სოფელ ლიხნში დაბადებული აფხაზეთის უკანასკნელი მთავრის ქალიშვილი ლონდონში, ემიგრაციაში ყოფნისას გარდაიცვალა. ის აქ ქმართან ერთად ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ დასახლდა. წყვილს შვილი არ შესძენია.

ჩანაწერები მეუღლეს დაუტოვა. მემუარების შესავალ სიტყვაში ვკითხულობთ, რომ ალექსანდრე მეიენდორფს იმედი არ დაუკარგავს, ოდესმე ამ დღიურს ცოლის სამშობლოშიც გაეცნობოდნენ.

„ეს წიგნი წარსულის შეფასების მცდელობაა, რომელიც შესაძლოა ერთგვარი ილუსტრაციაც გახდეს ურთულესი, გარდამავალი მოვლენების გასაცოცხლებლად, თუნდაც ქართულ-აფხაზური ურთიერთობების თემების ნიუანსების ასახსნელად“, - ნათქვამია წინასიტყვაობაში.

აქ ისიცაა აღნიშნული, რომ მიხეილ შარვაშიძე ოფიციალურ და არაოფიციალურ მიმოწერას, საბუთებს, ქართულ ენაზე აწარმოებდა და აფხაზეთის სამთავროს კანცელარიის სამუშაო ენაც ქართული. შესაბამისად, ოჯახიც ამ ენაზე საუბრობდა.


ბაბო შარვაშიძის ჩანაწერების წიგნის პრეზენტაცია რამდენიმე დღის წინ მწერალთა სახლში შედგა. ღონისძიებას საქართველოს პრეზიდენტი, სალომე ზურაბიშვილიც დაესწრო.

მემუარები გამომცემლობა „არტანუჯმა“ გამოსცა.
Print E-mail
Twitter
სხვა მასალები
ზუგდიდის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლ „ჩელას“ დაარსებიდან
11:45 / 21.04.2019
ზუგდიდის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლ „ჩელას“ დაარსებიდან
სენაკის თეატრი, იმ შენობებს შორისაა, რომელიც მნახველში აღტაცებას
იწვევს და ნუსხავს.
17:47 / 04.02.2019
სენაკის თეატრი, იმ შენობებს შორისაა, რომელიც მნახველში აღტაცებას იწვევს და ნუსხავს.
დაპირისპირების და უთანხმოების მიუხედავად, ომუნეს კოშკის
16:54 / 15.10.2018
დაპირისპირების და უთანხმოების მიუხედავად, ომუნეს კოშკის
ვიდეო
ზუგდიდში ქართული ტყავის ჩანთების წარმოება დაიწყო [ვიდეო]
"ირდას" სახელოსნოში თუ დაახლოებით ერთი წლის წინ
გამხმარი მცენარეები ზგუგდიდის სკვერებსა და ბაღებში [ვიდეო]
ზუგდიდის სკეიტ პარკში, დადიანების ეზოში,
სამოქალაქო პასუხისმგებლობა, როგორც ასეთი [ვიდეო]
ზუგდიდის ქუჩებში, პარკებსა თუ სკვერებში ხშირად შეხვდებით
სად ერთობიან ზუგდიდში ახალგაზრდები [ვიდეო]
სკეიტ პარკი, დადიანების ეზო და მეგობრის სახლი, - ასეთია
თავისუფლებაში განახლებული ბიზნესი [ვიდეო]
58 წლის ჯონი ჭითანავას ზუგდიდში წარმატებული ბიზნესი აქვს.
ფოტო
საქართველოს დამოუკიდებლობის 101-ე წელი [ფოტო]
ზუგდიდელები საქართველოს დამოუკიდებლობის 101-ე
ზუგდიდის ცენტრალურ ქუჩებში საცობებია [ფოტო]
ზუგდიდის ბულვართან ცენტარლური გზების ჩაკეტვამ ქალაქში
ქვეითთა შეზღუდული უფლებები ზუგდიდში [ფოტო]
ქვეითთა უფლებები ზუგდიდში ხშირად ირღვევა.
პროტესტი ვენეციის კომისიის სახელით [ფოტო]
უზენაეს სასამართლოს მოსამართლეთა უვადოდ
ქვეითთა წაშლილი გადასასვლელები ზუგდიდში [ფოტო]
ზუგდიდის ცენტრში, საავტომობილო გზებზე ქვეითთა გადასასვლელები
მზარეულის მაგიდა
მარტივად და სწრაფად მოსამზადებელი ჭვიშტარი [ვიდეო]
ჭვიშტარს მეგრულ სამზარეულოში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს.
პასკები იასამნებით მხატვრისგან [ვიდეო]
მაგიდაზე ფუნჯებით სავსე ქილა დგას. მხატვარი მარიკა კორკელია
ფუჩხოლია [ვიდეო]
ფუჩხოლია მეგრული სიტყვაა და ქართულად ნიშნავს - დაფშვნილს,
როგორ მოვამზადოთ წელვადი ელარჯი [ვიდეო]
ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მეგრული კერძის მოსამზადებლად
გებჟალია ნადუღით [ვიდეო/ფოტო]
ზუგდიდის სოფელ ახალსოფელში მცხოვრები ბელა კვარაცხელიას
მოცემული ვებ გვერდი „ჯუმლას" ძრავზე შექმნილი უნივერსალური კონტენტის მენეჯმენტის სისტემის (CMS) ნაწილია. ის USAID-ის მიერ დაფინანსებული პროგრამის "მედია გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მმართველობისთვის" (M-TAG) მეშვეობით შეიქმნა, რომელსაც „კვლევისა და გაცვლების საერთაშორისო საბჭო" (IREX) ახორციელებს. ამ ვებ საიტზე გამოქვეყნებული კონტენტი მთლიანად ავტორების პასუხისმგებლობაა და ის არ გამოხატავს USAID-ისა და IREX-ის პოზიციას.
This web page is part of Joomla based universal CMS system, which was developed through the USAID funded Media for Transparent and Accountable Governance (MTAG) program, implemented by IREX. The content provided through this web-site is the sole responsibility of the authors and does not reflect the position of USAID or IREX.
ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს "საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდის" პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.